RSV (Respiratuar Sinsityal Virus) nedir?

RSV, solunum yollarını tutan yaygın bir virüstür. Çoğu kişide “soğuk algınlığı”na benzer hafif şikâyetler yapar, fakat bebekler, ileri yaşlılar ve bağışıklığı zayıf kişilerde alt solunum yolu enfeksiyonlarına ve hastane yatışına yol açabilir. Dünya Sağlık Örgütü, RSV’nin çocuklarda bronşiolit ve pnömoninin önde gelen nedenlerinden biri olduğunu; yaşlılarda da ciddi hastalık yükü oluşturduğunu bildirir.

RSV, influenza (grip) ve COVID-19 ile benzer üst solunum yolu belirtileri yapabilir; bu yüzden sadece şikâyetlere bakarak ayırt etmek güçtür. Kesin ayrım için gerektiğinde hızlı antijen/PCR gibi testler kullanılır. COVID-19’a kıyasla bulaştırıcılık ve belirtiye kadar geçen süre farklılık gösterebilir; belirtiler benzeştiği için klinik tanıda test önemlidir.

Belirtiler neler?

Burun akıntısı-tıkanıklık, boğaz ağrısı, öksürük, hafif ateş, baş ve vücut ağrıları sık görülür. Bazı kişilerde hırıltı, hızlı nefes alma, göğüste sıkışma ve alt solunum yolu bulguları gelişebilir. Ağır olgularda bronşiolit ya da pnömoni ortaya çıkabilir.

Teşhis nasıl konulur?

RSV tanısı, genellikle doktorun yaptığı fiziksel muayene ve hastanın şikayetleri ile başlar; ancak kesin teşhis laboratuvar testleri ile konulur. Özellikle sizin durumunuzda olduğu gibi hastane yatışı gerektiren durumlarda bu testler standarttır. Teşhis sürecinin adımları:

1. Fiziksel Muayene ve Öykü

Doktor öncelikle stetoskop ile ciğerleri dinler. RSV’nin en tipik belirtisi olan “hırıltılı solunum” veya ıslık sesini arar. Ayrıca kandaki oksijen seviyesini (saturasyon) ölçer. Hafif vakalarda genellikle test yapılmadan “viral üst solunum yolu enfeksiyonu” denilerek semptomatik tedavi verilir.

2. Sürüntü Testleri (Kesin Tanı)

RSV olup olmadığını netleştiren yöntem, burun veya boğazdan alınan numunelerle yapılan testlerdir.

PCR Testi (Moleküler Test): En güvenilir (altın standart) yöntemdir. Burun deliklerinden uzun bir çubukla girilerek genizden sürüntü alınır. Virüsün genetik materyalini tespit eder. Küçük miktardaki virüsü bile yakalar.

Hızlı Antijen Testi: Yaklaşık 15-30 dakikada sonuç verir. Çocuklarda sık kullanılır ancak PCR kadar hassas değildir; bazen virüs olsa bile “yok” (negatif) sonuç verebilir.

3. Kan Testleri

Kan testleri direkt “RSV var” demez ancak enfeksiyonun vücuttaki şiddetini ve türünü anlamaya yarar. (Sizin tahlillerinizde yapılanlar bunlardır.)

Tam Kan Sayımı (Hemogram): Beyaz kan hücrelerinin (WBC) artışı veya Monosit gibi spesifik hücrelerin yükselmesi vücudun bir virüsle savaştığını gösterir.

CRP ve Prokalsitonin: Bu değerler enfeksiyonun bakteriyel mi yoksa viral mi olduğunu ayırt etmeye yarar. (Sizde Prokalsitonin düşük çıktığı için bakteriyel olmadığı anlaşılmıştır).

4. Görüntüleme (Akciğer Filmi)

Her hastada çekilmez. Ancak hastada;

• Nefes darlığı varsa,
• Oksijen seviyesi düşükse,
• Veya zatürre (pnömoni) şüphesi varsa akciğer röntgeni veya tomografisi çekilerek ciğerlerdeki tutulum (buzlu cam görüntüsü veya infiltrasyon) kontrol edilir.

Tehlikeli mi?

Çoğu erişkin 1–2 haftada kendiliğinden iyileşir; ancak 60–75+ yaş, kronik kalp-akciğer hastalığı, böbrek hastalığı, diyabet, bağışıklık yetmezliği veya organ nakli gibi durumlarda ağır seyir, hastane yatışı ve ölüm riski artar. RSV, pnömoni/bronşiolitin yanı sıra mevcut kalp-akciğer hastalıklarını kötüleştirebilir.

Tedavisi nasıldır?

RSV için dinlenme, sıvı, ağrı/ateş için uygun analjezikler ve gerekirse buhar/serum fizyolojik ile evde bakım çoğu zaman yeterlidir. Hastanede oksijen, damardan sıvı ve solunum desteği uygulanabilir. Spesifik antiviral tedavinin yararı sınırlıdır; ribavirin gibi ilaçlar yalnızca seçilmiş ağır ve özellikle bağışıklığı baskılanmış hastalarda uzman ekiplerce düşünülür. Kortikosteroid ve bronkodilatörlerin rutin kullanımı genelde önerilmez.

Aşısı var mı? Önlenebilir mi?

Yapılan faz çalışmalarında FDA tarafından onay almış olan RSV aşılarının hastane yatışını ve hastalığın alt solunum yolu infeksiyonuna dönüşme olasılığını en az % 80 oranında azalttığı gösterilmiştir. RSV aşıları ülkemizde henüz temin edilememektedir.